Ang Buhay ng Tao Tula ni Jose Corazon de Jesus (Pagsusuri)

 

 

A.    Sining ng Pagtula

 

1.     Sukat-  Ang tulang ito ay mayroong sukat o pagkakapare-pareho ng bilang ng pantig ng dalawa o higit pa sa bawat taludtod sa loob ng isang saknong ng tula. Sa aking pagsusuri mayroong 12 dalawang pantig ang bawat taludtod o mas kilala sa tawag na lalabindalawahin. Lahat ng saknong ay naglalaman ng parehong sukat o sa kabuuan ay mayroong 48 pantig ang bawat saknong. Nasa ibaba ang naging pormat ng aking pagsusuri ng sukat o bawat pantig sa loob ng bawat taludtod.

 

Unang Saknong: 12-12-12-12

Ikalawang Saknong: 12-12-12-12

Ikatlong Saknong: 12-12-12-12

Ikaapat na Saknong: 12-12-12-12

Ikalimang Saknong: 12-12-12-12

Ikaanim  Saknong: 12-12-12-12

Ikapitong Saknong: 12-12-12-12

Ikawalong Saknong: 12-12-12-12

 

2.     Tugma- Maituturing na may tugma ang isang tula kapag magkakapareho ang tunog ng dulo ng dalawa o higit pang taludtod. Hindi lamang titik ang nauulit kundi ang tunog o ang ponema. Sa tulang ito hindi pare-pareho ang tugmang aking natagpuan. Narito ang aking suri:

 

·       Unang Saknong: ang tugmaan nito ay may maituturing na tugma sa katinig o tugmaang di-ganap na napabibilang sa unang lipon kung saan makikita ang mga katinig na t-d-s-s na siyang nasa dulo ng mga taludtod sa unang saknong ng tula na Ang Buhay Ng Tao.

·       Ikalawang Saknong: ang tugmaan naman nito ay maituturing rin na tugma sa katinig o tugmaang di-ganap na pumapasok naman sa una at ikalawang lipon kung saan napabilang ang mga katinig na n-n-y-g  na siyang nasa dulo ng mga taludtod sa ikalawang saknong ng tula.

·       Ikatlong Saknong: ang tugmaan nito ay tugma pa rin sa katinig o tugmaang di-ganap na pumapasok muli sa unang lipon kung saan napabilang ang mga katinig na g-t-s-k na siyang nasa dulo ng mga taludtod sa ikatlong saknong ng tula na Ang Buhay Ng Tao

·       Ikaapat na Saknong: ang tugmaan nito ay may maituturing na tugma sa katinig o tugmaang di-ganap na pumapasok sa ikalawang lipon kung saan napabilang ang mga katinig na y-n-n-n na siyang nasa dulo ng mga taludtod sa ikaapat na saknong ng tula.

·       Ikalimang Saknong: ang tugmaan nito ay may maituturing na tugma sa katinig o tugmaang di-ganap na kabilang sa unang lipon kung saan kasama ang mga katinig na t-d-s-s na siyang nasa dulo ng mga taludtod sa unang saknong ng tula na Ang Buhay Ng Tao

·       Ikaanim na Saknong: ang tugmaan nito ay may maituturing na tugma sa patinig o tugmaang ganap dahil ito ay mayroong patinig kahit na ang anyo nito ay salitan ng patinig at katinig. Makikita ang dulo ng taludtod sa ikaanim na saknong na nagtatapos sa g-o-t-o

·       Ikapitong Saknong: ito rin ay maituturong na tugma sa patinig o tugmaang ganap dahil ito ay nagtatapos sa patinig. Makikita ang dulo ng taludtod na mayroong a-a-a-a at ang tila magkakasintunog na la-ha-da-da na siyang matatagpuan sa dulo ng bawat  taludtod sa ikapitong saknong.

·       Ikawalong Saknong: dito muling makikita ang tugma sa katinig o tugmaang di-ganap na nabibilang sa unang lipon dahil ang huling saknong ay binuo ng mga taludtod na may dulong g-g-s-g.

 

3.     Sensura- ito ay ang pansamantala o bahagyang pagtigil sa gitnang bahagi ng taludtod na mayroong labindalawa at labinwalong pantig sa loob ng isang taludtod. Ang tulang ito ay mayroong labindalawang pantig sa bawat taludtod kung kaya’t ang sensura ng bawat taludtod karamihan ay nasa ika-anim na pantig. Nasa ibaba ang sipi na may pinakikitang sensura:

Inakay na munting/ naligaw sa gubat,
ang hinahanap ko’y/ ang sariling pugad;
ang dating pugad ko/ noong mapagmalas
nang uupan ko na/ ang laman ay ahas.

Oh! ganito pala/ itong Daigdigan,
marami ang sama/ kaysa kabutihan;
kung hahanapin mo/ ang iyong kaaway,
huwag kang lalayo’t/ katabi mo lamang.

 

Ako’y parang bato/ na ibinalibag,
ang buong akala’y/ sa langit aakyat;
nang sa himpapawid/ ako’y mapataas,
ay bigat ko na rin/ ang siyang naglagpak.

Mahirap nga pala/ ang gawang mabuhay,
sarili mong bigat/ ay paninimbangan,
kung ikaw’y mabuti’y/ kinaiinggitan,
kung ikaw’y masama’y/ kinapopootan.

At gaya ng isdang/ malaya sa turing
ang langit at lupa’y/ nainggit sa akin;
subalit sa isang/ mumo lang ng kanin,
ako’y nabingwit na’t/ yaon pala’y pain.

 

At sa pagkabigo’y/ nag-aral na akong
mangilag sa mga/ patibong sa mundo;
kahit sa pagtulog,/ huwag pasiguro’t
bangungot mo’y siyang/ papatay sa iyo.

Ang buhay ng tao/ ay parang kandila
habang umiikli’y/ nanatak ang luha;
buhat sa pagsilang/ hanggang sa pagtanda,
ang luksang libinga’y/ laging nakahanda.

Ang palad ay parang/ turumpong mabilog,

lupa’y hinuhukay/ sa ininug-inog;
subalit kung di ka/ babago ng kilos,
sa hinukayan mo’y/ doon mahuhulog.

 

4.     Saknong- ito ay ang grupo sa loob ng isang tula na binubuo ng dalawa o higit pang linya o taludtod. Sa kabuuan ng tula, mayroon itong walong saknong na binubuo ng apat na linya o taludtod (quatrain) bawat isang saknong.  

 

5.     Aliw-iw o Indayog- Ang tula ni Jose Corazon De Jesus na Ang Buhay ng Tao ay nagtataglay ng aliw-iw o indayog maliban sa ito ay tradisyunal, kung babasahin sa ang tula sa tulong ng sensura, nagkakaroon ng Indayog o taas-babang pagbigkas.

 

6.     Larawang Diwa- ito ang mga salitang binabanggit sa tula na nag-iiwan ng malinaw at tiyak na larawan sa isipan ng mambabasa. Sa tulang ito ang mayroong malinaw at tiyak na larawan sa aking isipan ay ang:

 

Oh! ganito pala/ itong Daigdigan,
marami ang sama/ kaysa kabutihan;
kung hahanapin mo/ ang iyong kaaway,
huwag kang lalayo’t/ katabi mo lamang.

 

Kung susuriin malinaw ang mensaheng nais ipahatid, hindi gaanong malalim at tiyak ang binibigay na larawan ng mga ginamit na salit.

 

7.     Simbolismo- ito ang mga salita sa tula na may kahulugan sa mapanuring isipan ng mambabasa.

 

Inakay, Pugad, Bato at Isda- ito ang mga salitang nagsisilbing simbolismo ng kabuuan ng tula kung saan ginamit ang salitang Inakay upang maging simbolo ng isang bata, musmos, o taong tila walang muang  na nakikipagsapalaran, at tulad ng isang Bato siya ay nag-aakalang may kaginhawang mararanasan kapag siya’y naihagis sa itaas ngunit dahil siya’y may kabigatan o mga dalahin sa buhay na pumipigil sa kanya ay ‘di magawang makaahon. Isda naman na akala mo’y malaya ngunit madaling mabingwit o mapain, kung ikukumpara sa buhay ng tao ay ito ang mga taong madaling masilaw o matukso maaaring sa pera, materyal na bagay at maaaring sa mga maling desisyon sa buhay.

 

 

8.     Talinghaga- ito ay sangkap ng tula na may kinalaman sa natatagong kahulugan ng tula o ‘di kaya’y ito ang ‘di tiyakang tumutukoy sa bagay na binabanggit.

 

Ahas- ang ahas ay isang salita na kapag ginamit sa tao ay nangangahulugang masama, kaaway o mang-aagaw.

Kandila- ito ay ginamit bilang tayutay na simili o pagtutulad sa buhay ng tao na nauubos o nangangahulugang may hangganan.

Turumpong mabilog- ito ay ginamitan ng isa sa halimbawa ng tayutay na simili o pagtutulad kung saan ginamit ang turumpong mabilog bilang pagkukumpara sa palad o kapalaran ng tao na paikot-ikot at kapag nanatili sa kung anong hindi magandang ginagawa niya ay parang turumpo na maghuhukay sa kanyang kahuhulugan nito.

 

9.     Persona- ito ang nagsasalita sa loob ng tula o isang teksto. Sa tulang ito ang makata ang nagsisilbing persona ng sarili niyang akda. Maaaring siya ay nagbabahagi ng kanyang karanasan sa buhay o mga bagay na nakikita niya sa kaniyang paligid.

 

B.    Mga Teoryang Pampanitikan

 

1.     Teoryang Imahinismo

Ang tula ay gumamit ng mga imahen na higit na maghahayag sa mga damdamin, kaisipan, ideya, saloobin at iba pang nais na ibahagi ng may-akda na higit na madaling maunawaan kaysa gumamit na mas malalim pa na mga salita, sa halip ay gumamit ng paglalarawan at tuwirang naglahad ng mga imahen na layong ilantad ang totoong kaisipan ng pahayag sa loob ng panitikan. Karaniwang taglay ng isang tula ang gumamit ng mga salita na nagsisilbing imahen tungo sa mas malalim pang pagpapakahulugan.

 

2.     Teoryang Realismo

Ang tula ay nagpapakita ng mga karanasan at maaaring nasaksihan ng may-akda o makata sa kanyang lipunan o kinalalagyan. Samakatuwid, ang tula ay hango sa totoong buhay ngunit hindi tuwirang totoo sapagkat isinaalang-alang ng may-akda ang kasiningan at pagkaepektibo ng kanyang sinulat.

 

 

C.    Kabuuang Sariling Puna

 

Si Jose Corazon De Jesus ay kilalang manunulat at makata hindi lamang ng iisang akda. Siya rin ay tinaguriang Unang Hari ng balagtasan dahil sa husay nito. Kadalasan sa mga piyesang nasusulat niya ay patungkol sa reyalidad partikular na sa pag-ibig, pagsubok o hamon sa buhay. Ang kanyang tulang pinamagatang Ang Buhay ng Tao ay patungkol sa normal at makatotohanang karanasan ng tao sa buhay. Sa pagsusuri sa pamamagitan ng sining ng pagtula natuklasan ko na ang lahat ng elemento ay tinataglay nito na siya ring nagpapakita ng mga dapat taglayin ng isang tradisyunal na tula. Mayroong Sukat at Tugma, may pareho o pantay na bilang ng taludtod sa saknong, wasto ang hinto o sensura sa ika-anim na pantig at angkop ang mga salitang ginamit upang mabuo ang paglalarawang tinatangkang ipahayag ng may-akda. Mahusay ang pagkakabuo o estruktura ng tula at hindi palasak ang mga salitang ginamit. Hindi huwad, ngunit hindi rin mahirap tuklasin ang nakatagong mensahe nito.

Ang unang at ikalawang saknong ng tula ay patungkol sa pakikipagsapalaran niya sa buhay na kung saan ang mga bagay na iningatan mo ay maaaring masira, maagaw o maging masama. Inilarawan rin na ang mundo ay nababalot ng kasamaan at mga taong pinagkakatiwalaan ngunit traydor pala.

Ang ikatlo hanggang sa ikalima na saknong naman ay maaaring patungkol sa paghahangad niya sa isang bagay, katungkulan, kapangyarihan o nakatataas na estado ng buhay ngunit dahil sa kaniyang nakaraan, pinagdaanan o kasalukuyang bitbit na kabigatan ay hindi magawang maabot ito. Nabanggit din na sa buhay maging mabuti o masama ka ay tila walang pagkakaiba dahil sa inggit at poot na taglay ng tao, at ang sunod ay ang pagkukumpara sa tao o sarili bilang isdang akala mo’y malaya ngunit madaling mapain na maaaring sa tao ay madaling masilaw o matukso sa mga materyal na bagay o masamang gawain.

Ang ikaanim hanggang sa ikawalong saknong ay patungkol sa kaniyang reyalisasyon sa buhay. Sa kabila ng mga karanasan ay kanyang pinulot ang pagkatuto. Napagtanto rin sa kaniyang mga karanasan na huwag padadala sa tukso ng kasamaan at pahalagahan ang buhay dahil tulad ng kandila na nauubos at may hangganan. At sa huli, ang kapalaran o buhay ng tao ay parang trumpo na kung hindi mo pipiliin ang magbago magpapaikot-ikot ka lamang o mananatili sa ‘di tuwid na gawain na siyang maghuhukay o magdudulot ng ikakabagsak mo.